-6 °С
Болотло
Еңеүгә - 80 йыл
Бөтә яңылыҡтар
Еңеүгә - 80 йыл
15 Апрель 2025, 09:29

Киткән һалдат һуғышҡа – ҡайтмаған...

Хөснуллин Рәхимйән Хәкимйән улы 1906 йылда Учалы районы Иманғол ауылында донъяға килә. Ул егет ҡорона еткәс, Илсе ауылы ҡыҙы Өммәхәни менән ҡауышып, бер-бер артлы алты ҡыҙ балалары донъяға килә. Әммә улар үҫеп етмәй үлеп торалар. 1939 йылда уларҙың ғаиләһендә шатлыҡ - улдары тыуа. Ул балаға Мөхәммәтсабир тип исем ҡушалар. Был балалары иҫән ҡалһын өсөн улар тырыша. Шайтанды алдар өсөн: “Бына, бала һатам, бала ал”, - тип, баланы  әсәһенә тәҙрә аша  һатып бирәләр. Был бала һатыу йолаһы ул осорҙа кешеләр тарафынан йыш ҡулланылған була, бының менән беҙ башҡорт фольклорының кешенең ғәҙәти тормошона нисек яҡын торғанлығын күрәбеҙ. Тәҙрә аша һатып алған балалары, ниһайәт, тере ҡала һәм имен-һау үҫеп етә.

Киткән һалдат һуғышҡа – ҡайтмаған...
Киткән һалдат һуғышҡа – ҡайтмаған...

Күп тә үтмәй, 1941 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә. Рәхимйәнде беренселәрҙән булып һуғышҡа саҡыралар. “Берҙән-бер баламды үҫтер инде”, - тип, ҡат-ҡат өйгә кереп һаубуллашҡан кескәй улы һәм ҡатыны менән йөрәге өҙөлөрҙәй булған Рәхимйән. Үкенескә ҡаршы һуғыштың иң ҡыҙған сағына ут өйөрөнә эләккән олатайым кире ҡайта алмаған. Атаһы һуғышҡа киткәндә, минең атайым Мөхәммәтсабирға, ни бары ике генә йәш булып ҡалған. Ул, атайымдың уның йөҙөн дә хәтерләмәйем, ти торған ине. Шуға ҡарамаҫтан, ҡартнәйем әтейемә инәй ҙә, әтей ҙә булған. Ҡарттайымдың бер туған апалары - Мөхтәрәмә, Маһинур, Майсәрүәр, Мәфтүхә, Мәрфүғә, Сәкинә әбейҙәр - барыһы ла Рәхимйән ҡустыһының ғаиләһенә ярҙам ҡулы һуҙып, күңел төшөнкөлөгөнә бирелдертмәй, бергә йәшәгәндәр. Әтейем, бер бала булыуына ҡарамаҫтан, һәр ваҡыт, ағайымдар-апайымдар тип, өҙөлөп торҙо. Ошонда күренә лә инде ул ваҡыттағы ғаилә тәрбиәһенең ныҡлығы. Ә ҡартнәйем, ғүмеренең һуңғы һулышына тиклем ҡарттайымдың ҡайтып төшөүен көттө...

Автор: Роза Хуснуллина
Читайте нас