+30 °С
Болотло

Көнкүреш Һыу өҫтөндә һары май

Ҡара яҙҙа ихаталарҙа ҡаҙҙар ҡаңғылдағанын ишетеү ҙә һирәк күренеш булып ҡалды хәҙер. Ҡаҙ ҡышлатыу онотолған. Инкубатор бәпкәләрен йәй үҫтереп алыуға һалыштыҡ. Уңайлы шул. Ә бит бала саҡта ихатаға ингәндә эте бармы тип түгел, ҡаҙы килеп сыҡмаһын инде, тип һағайып инелә ине. Тап ошо мәлдәрҙә, йомортҡа һала башлағанда уҫалая ине бит улар. Унан инде ата ҡаҙ моңайып инәһенең баҫҡанын көтә, бәпкәләрен күреп бейеп китә һәм инде теҙелешеп һыуға барып-ҡайтып йөрөүҙәре үҙе бер күренеш була ине. Бөгөн иһә ошо матур көнкүреш хеҙмәтен заманса ысулдар алмаштырған, үкенескә ҡаршы. Шуға ла әүәлгесә оялатып ҡаҙ көтөүсе һәм тәбиғи рәүештә бәпкә баҫтырыусы ҡатын-ҡыҙҙарҙы бөтә Башҡортостан буйлап эҙләп саҡ таптыҡ. Шуларҙың береһе – Нуриман районы Иҫке Күл ауылынан Гөлнур ӘҘИӘТОВА ҡаҙ аҫрау серҙәре менән бүлешә.

Көнкүреш  Һыу өҫтөндә һары майКөнкүреш  Һыу өҫтөндә һары май
Көнкүреш Һыу өҫтөндә һары май

Бер ояһынан 13 – 15 йомортҡаһын баҫып сығара икән ҡаҙ. Йомортҡаларын суҡышы менән әйләндереп, тигеҙ йылыта белә. Бәпкә сығыу ваҡыты – 29-30 көн. Күренгән берен өйгә индереп торалар, юғиһә, теремек нәмәләр, таралышып китеп инәләрен маҙаһыҙлайҙар, ти. Аҙаҡ бергә ҡушалар инде. Был ихатала ҡаҙҙарға тауыҡтарҙы ла  «ярҙамға саҡыралар»: инәлеккә аҫтына һыймай ҡалғандарын улар баҫып бирә.

Үҙҙәренең бәпкәләре сығасаҡ ваҡытты тоҫмаллап инкубаторҙы белешәләр ҙә, биш көнлөк самаларында алып өйҙөкөнә ҡушып ебәрәләр. Көн аралары артыҡ булмағанда берегәләр, артыҡ айырма булғанда оло ҡаҙҙар алмаҫҡа ла мөмкин икән. Был мәлде лә тотоп ҡала белеү зарур.

Тәүге ай бәпкәләрҙе махсус ҡатнаш аҙыҡ (уларҙыҡы «Стартовый» тип атала) менән туҡландыралар. Бәпкә үләне, бәпембә япрағы йолҡоп һалалар. Аҫтарын ҡоро тоталар, был да мөһим, ти хужабикә. Нығына төшкәс, үләнгә сығаралар. Эстә оҙаҡ тоторға ла ярамай, бәпкәләрҙең үлән тартып муйыны нығынырға тейеш. Эҫелә күләгә тотоу хәйерле, ел-ямғырға ла тейҙереү кәрәкмәҫ бәләкәсендә. Өшөһә, үҫмәй ҡатып ҡалыусан ул ҡош.

– Ҡаҙға һыу күп кәрәк. Ҙур һауыт менән дә ҡуйырға мөмкин, ә инде эргәлә йылға-күл булһа бигерәк тә һәйбәт. Беҙ йылғаға ҡыуабыҙ, улар шунда йөрөп, йөҙөп, ылымыҡ-ҡом һәм үлән ашап, күтәрелеп китә, – тип дауам итә Гөлнур ханым. – Ҡаҙ ҡыуыу һылтауы менән үҙем дә яр буйҙарын ҡыҙырып ҡайтам. «Һыу өҫтөндә һары май: батмай ҙа, иремәй ҙә» тигән йомаҡтағылай, тәбиғәттең был һоҡланғыс тамашаһын күҙәтеп ултырып алам. Үҙенә күрә бер релакс.

 

Бына ошондай үҙенсәлекле ауыл кәсебен, үҙебеҙҙең борондан килгән ҡош аҫрау йолаһын йәшәтеүсе ул Гөлнур Әҙиәтова. Уға ҡаҙҙарының уңыуын һәм оя-оя булышып һыу буйҙарын биҙәп йөрөүен теләп ҡалабыҙ.

 

Нәғимә ИРСАЕВА.

 

Автор:
Читайте нас