Берҙәмлектә - көс. Йәмил Ҡотлогилдин

Берҙәмлектә - көс.

1992 йылдың декабрендә үҙгәрештәр һәм һынауҙар осоро башланды. Мине һәм минең яҡташтарымды кинәт армияға алыуҙарын белдерҙеләр, тыуған яҡтан алыҫҡа ебәрҙеләр. Поезда минең янымда булғандар араһында Үзбәкстандан килгән йәш егеттәр төркөмө бар ине. Беҙҙең тормошҡа ҡараштар, ышаныстар һәм традициялар шул тиклем айырылды, башта беҙгә уртаҡ тел табыуы мөмкин түгел кеүек тойолдо.

Беҙҙең эшелон менән барған поезд шәп барҙы, әммә өсөнсө тәүлек киткәс, алыҫҡа китеүебеҙҙе аңлай башланыҡ.Көндәр бер төрлө ваҡиғалар менән үтте: иртән торғоҙоп, документтарҙы тикшереү һәм тығыҙ купе эсендә сәй эсеп, тамбурҙа тәмәке көйрәтеп алыу. Һәр призывниктың үҙенең юл сәкмәне бар ине, улар аҙыҡ-түлек менән тултырылған. Консервылар, ҡоро икмәк, ҡаты ҡара сәй, иң мөһиме – тәмле өй салоһы беҙҙең рационыбыҙҙың нигеҙен тәшкил итте.
Үзбәк егеттәре айырым булырға тырышты, сөнки улар дини йолаларҙы үтәп юл буйы уҡынып баралар ине. Башҡа призывниктар иркен аралашып йөрөгәндә, был егеттәр күп ваҡытты тын ғына ултырып, ҡайһы берҙә шептән һөйләшеп үткәрҙе. Ваҡыт үткән һайын , аҙыҡ запасы бик тиҙ кәмей башланы, өйҙәге Әсәй бешергән ҡоймаҡ, пирожки иҫкә төшә бирҙе.
Бер кис,призывниктарҙың арығаны тойолдо, беҙҙең күрше үзбәк егеттәре, ниһайәт, яҡынлашырға ҡарар итте. Күҙҙәре туп-тура ҡарап, берәүе ҡыймай ғына килде лә:
— Браттар, һеҙ беҙҙе сало менән һыйлай алаһығыҙмы? - тип һораны.
Һорау һауала эленеп ҡалманы, беҙ бер-беребеҙгә ҡарап, иптәштәргә ярҙам итергә риза булырға килештек. Тиҙҙән хуш еҫле деликатестың ҙур өлөшө үтеп, узбәк егеттәрендә ихлас рәхмәт уятты. Ҡыйынлыҡтарға һәм мәҙәниәт айырмаларына ҡарамаҫтан, барыһы ла ауыр ваҡытта дуҫтарҙың ярҙамының мөһимлеген аңланы.
Ул призыв ваҡиғалары күптәр өсөн онотолмаҫ булып ҡалды. Нәҡ шунда, һәр төрлө киртәләрҙе үтеп, ысын дуҫлыҡтың барлыҡҡа килеүен иҫбатлаған махсус бәйләнеш тыуҙы. Унан һуң күп йылдар үтте, әммә һәр кем шул осраҡты хәтерләй, ул ысын ирҙәр дуҫлығы һәм бер-береңә ярҙам итеү символына әйләнде.

Йәмил Ҡотлогилдин

Фото: Александр Данилов